Co to jest Integracja Sensoryczna (SI)?

SI – Integracja Sensoryczna to proces zachodzący w mózgu, który polega na organizowaniu, porządkowaniu i łączeniu informacji pochodzących z poszczególnych układów sensorycznych, tak, by mogły być wykorzystane w celowym, kończącym się sukcesem działaniu.

Integracja Sensoryczna – to taka integracja wrażeń zmysłowych, by mogły być użyte w celowym działaniu.Podczas tego procesu współpracuje ze sobą wiele struktur mózgowych, które otrzymane informacje rozpoznają, organizują, rejestrują i łączą ze sobą w taki sposób, że osoba może reagować odpowiednio do wymagań otoczenia.

Proces Integracji Sensorycznej zaczyna się od pierwszych miesięcy życia płodowego i najintensywniej przebiega do końca wieku przedszkolnego.

Czynnikami warunkującymi rozwój integracji sensorycznej są:

  • nie powikłany przebieg ciąży
  • prawidłowo przebiegający okres okołoporodowy
  • nie zakłócone dalsze okresy rozwoju dziecka
  • środowisko bogate w różnorodne bodźce

 

Trochę anatomii …

Wg. Jean Ayres, twórczyni metody SI podstawowe znaczenie dla rozwoju integracji sensorycznej ma funkcjonowanie układów sensorycznych odbierających i analizujących informacje związane z ciałem:

  • układ przedsionkowy – ma wpływ na utrzymywanie równowagi, koordynacji oraz płynności ruchów ciała i gałek ocznych – istotne przy czytaniu i pisaniu, odzwierciedla się w dużej i małej motoryce dziecka, w koncentracji i w poziomie męczliwości dziecka,
  • układ propioceptywny czyli czucie głębokie – wpływa na tworzenie schematu ciała, lateralizacji, precyzję ruchów, równowagę, motorykę, percepcję kształtów przedmiotów,
  • układ dotykowy – ma wpływ na poznawanie przedmiotów, poznawanie swojego ciała, różnicowanie bodźców dotykowych i rozwój emocjonalny.

Zaburzenia integracji sensorycznej są rozpatrywane w kategoriach nadwrażliwości lub niedowrażliwości poszczególnych układów zmysłowych w odpowiedzi na bodźce płynące z otoczenia

 

Kiedy zainteresować się tą metodą?

Jeśli podejrzewają Państwo, że u dziecka występuje więcej niż jedno z poniższych objawów, to powinno ono być poddane badaniu przez wykwalifikowanego terapeutę integracji sensorycznej. Wyniki takiego badania wykażą, czy proces integracji sensorycznej jest zaburzony czy nie oraz przedstawi obszary, w jakich te problemy występują.

Badanie składa się ze standaryzowanych testów oraz usystematyzowanej obserwacji reakcji dziecka na stymulację sensoryczną, obserwację postawy, równowagi, koordynacji oraz ruchów gałek ocznych. Terapeuta Integracji Sensorycznej może dodatkowo przeprowadzić obserwację swobodnej zabawy dziecka i może poprosić o informacje dotyczące dotychczasowego rozwoju dziecka oraz jego typowych zachowań. Całkowite badanie trwać może od 1,5 do 3 godzin. Po przeprowadzonym badaniu zostaniecie Państwo poinformowani o jego wynikach.

Lista symptomów mogących stanowić wskazanie do przeprowadzenia diagnozy procesów Integracji Sensorycznej:

  • dziecko nie znajduje przyjemności w zabawach na świeżym powietrzu,
  • ma kłopoty z cięciem nożyczkami, rysowaniem po śladzie, kalkowaniem,
  • podczas własnej pracy nie pozwala stać obok siebie i przyglądać się
  • ma trudności w przepisywaniu/ przerysowywaniu z tablicy,
  • odwraca znaki graficzne częściej niż inne dzieci w jego wieku,
  • podczas dłuższego siedzenia ma trudności z utrzymaniem głowy w pozycji pionowej, podpiera ją ręką, kładzie się na stole;
  • często myli stronę lewą i prawą – w otaczającej przestrzeni, także w obrębie własnego ciała,
  • ma kłopoty z samodzielnym żuciem, gryzieniem i przełykaniem pokarmów, preferuje pokarmy papkowate, ma kłopoty z samodzielnym piciem,
  • potyka się i upada częściej niż jego rówieśnicy, prawie zawsze ma jakiś siniak czy zadrapanie,
  • często nie zauważa, że się uderzyło,
  • nieustannie coś rozlewa, zrzuca,
  • wpada na meble, ściany czy inne dzieci,
  • ma wieczny bałagan wokół siebie,
  • je niechlujnie
  • ma kłopoty z samodzielnym ubieraniem się, zwłaszcza z zapinaniem guzików czy wiązaniem sznurowadeł,
  • ma kłopoty z rzucaniem i łapaniem piłki,
  • jest ewidentnie nadruchliwe, nie może usiedzieć w jednym miejscu,
  • nie próbuje pokonywać różnych naturalnych przeszkód w terenie, raczej je omija,
  • ma trudności z wykonywaniem poleceń, poproszone o coś często się z tym opóźnia albo zapomina o wykonaniu,
  • nieprawidłowo trzyma różne przedmioty codziennego użytku- nożyczki, sztućce czy przybory do pisania,
  • w nowym miejscu często czuje się zagubione, potrzebuje sporo czasu by zdobyć orientację w terenie,
  • przejawia duży i nienaturalny lęk przed upadkiem lub wysokością,
  • wchodząc/ schodząc po schodach trzyma się poręczy, niepewnie stawia kroki,
  • nagłe dotknięcie wywołuje u dziecka przestrach niewspółmierny do siły zadziałającego bodźca,
  • ma kłopoty z czytaniem z tablicy,
  • ma kłopoty z czytaniem,
  • łatwo się rozprasza, ma trudności w koncentrowaniu uwagi,
  • wchodzi po schodach dostawiając nogi do siebie na każdym stopniu (nieprawidłowość powyżej 3 roku życia),
  • ma kłopoty w samodzielnym myciu się, korzystaniu z toalety,
  • ruchy dziecka są kanciaste, zamaszyste wręcz mało zgrabne i mało płynne,
  • dziecko stale się męczy, sprawia wrażenie słabego,
  • często chodzi na palcach,
  • jest nadwrażliwe emocjonalnie, często się obraża,
  • często błaznuje, wygłupia się, popisuje, ucieka w świat fantazji,
  • nawet bardzo drobne urazy powodują długie narzekania i „histerie”,
  • nabycie przez dziecko nowej umiejętności wymaga od niego wielu prób i powtórzeń,
  • podczas zajęć z rytmiki i gimnastyki nie jest w stanie wykonać wielu ćwiczeń, ewidentnie odstaje od grupy,
  • ma słabe wyczucie odległości – często staje zbyt blisko ludzi czy przedmiotów,
  • porusza się zbyt szybko lub zbyt wolno – nieadekwatnie do danej sytuacji,
  • nie lubi dziecięcego baraszkowania z rodzicami, przytulania,
  • nie lubi turlać się po podłodze, robić fikołków, podskakiwać,
  • zdarza się, że czyta wyrazy od końca,
  • nie ma dominacji jednej ręki i żadna nie jest dostatecznie sprawna,
  • wiele czynności samoobsługowych sprawia dziecku ogromne trudności, wykonuje je z trudem, powoli, niezdarnie,
  • dziecko trudno jest skłonić do współpracy z dorosłym czy rówieśnikiem, jest uparte, negatywnie nastawione do zadań,
  • podczas gier i zabaw zespołowych często jest z dezorientowne, biegnie w inną stronę niż jego rówieśnicy, w innym kierunku niż piłka którą ma złapać,
  • nowych aktywności fizycznych uczy się z mozołem i długo nie udaje się ich dziecku opanować mimo znacznego wysiłku ( jazda na rowerze, hulajnodze, pływanie),
  • nie lubi placu zabaw: karuzeli, zjeżdżalni, huśtawek – miewa mdłości po takich aktywnościach,
  • okazuje niepokój gdy musi oderwać stopy od podłoża – wejść na drabinki, wysokie schody, czy usiąść na wysokim stołku,
  • ma chorobę lokomocyjną,
  • źle toleruje mycie głowy, czesanie, obcinanie paznokci,
  • podczas mycia zębów ma odruch wymiotny,
  • nie lubi dotykać nowych i różnych faktur,
  • unika zabaw w piaskownicy, zabaw z plasteliną, malowania palcami,
  • nie reaguje na ból fizyczny, np. zastrzyk,
  • ma opóźnioną mowę w stosunku do rówieśników,
  • często nie zauważa, że się uderzyło,
  • dziecko lubi gwałtowne zabawy, uwielbia nadmierne kręcenie na karuzeli czy huśtanie,
  • chętnie uczestniczy w niebezpiecznych zabawach, np. zbyt wysokie wspinanie się,
  • unika używania rąk,
  • często jest rozdrażnione, płaczliwe, miewa napady i wybuchy złości,
  • ma trudności w zasypianiu.

UWAGA: pojedynczy objaw nie stanowi wskazania do diagnostyki procesów SI, lecz występowanie kilku lub tym bardziej kilkunastu z wyżej wymienionych symptomów.